Myofasciale pijn

Myofasciale pijn is pijn die afkomstig is uit spieren (myo) en de omhulling van de spieren (fascia). Het betreft een vaak moeilijk lokaliseerbare diepe pijn. Deze pijn kan dof zijn maar ook tintelend, scherp of stekend.  In sommige gevallen wordt myofasciale pijn als kiespijn in een spier omschreven. Myofasciale pijn kan in iedere spier van het lichaam voorkomen en is afkomstig uit triggerpoints.

Triggerpoints zijn pijnlijke punten in een strakke streng in de spier die pijnlijk zijn bij druk en vaak een uitstralende pijn veroorzaken. Bij medisch onderzoek worden de spieren vaak niet onderzocht terwijl het lichaam voor 50% uit spieren bestaat. Omdat in het bekkengebied de uitstralende pijn die veroorzaakt wordt door een triggerpoint erg veel lijkt op pijn die afkomstig is van organen worden de organen wel en de spieren niet onderzocht.
Bij chronische bekkenpijn wordt er dus vaak geen oorzaak voor de klacht gevonden terwijl die er veelal wel is in de vorm van triggerpoints.

Triggerpoints

Triggerpoints zijn pijnlijke punten in een strakke streng van een spier. Een triggerpoint kan spontaan pijn veroorzaken. Maar ook kan een triggerpoint alleen bij druk pijnlijk zijn. Druk op een triggerpoint kan lokaal pijnlijk zijn maar veelal zal druk op een triggerpoint leiden tot een specifieke uitstralende pijn. Vaak is het uitstralende gebied gelegen onder het triggerpoint. Dat maakt het verwarrend omdat de pijn ergens anders gevoeld wordt dan waar het veroorzaakt wordt.

Triggerpoints kunnen ontstaan door overbelasting, door kou, door aanhoudende stress of door een verkeerd gebruik van de spieren. Denk daarbij ook aan een slechte houding zowel staand als zittend. Bij mannen is een veelvoorkomend triggerpoint een punt in de schuine buikspieren. Druk op dit punt veroorzaakt pijn in het scrotum. En er zijn maar weinig behandelaars die op het idee komen om bij deze klacht in uw buik te drukken.

Blaasontstekingachtige pijn bij de uitmonding van de plasbuis kan veroorzaakt worden door een triggerpoint in de rechte buikspieren. Vaak wordt dit niet herkend. Bij vrouwen bevinden zich bij pijn bij vrijen vaak triggerpoints rond de vagina ingang. Ook dit wordt regelmatig gemist. Het is dus van groot belang dat er vanuit verschillende invalshoeken naar de klacht wordt gekeken. Natuurlijk is het verstandig om eerst een medisch specialist te raadplegen om uit te sluiten dat er iets anders aan de hand is. Als de specialist heeft uitgesloten dat er iets ernstigs aan de hand is dan kunt u een in triggerpoints gespecialiseerde behandelaar raadplegen. Bij F-act kunt u hiervoor terecht. We zoeken niet alleen de triggerpoints op maar we kijken ook naar hoe het zover heeft kunnen komen en wat u er zelf aan kunt doen om de pijn te verminderen, de triggerpoints te inactiveren en er voor te zorgen dat ze niet terug komen.
 

Myofasciaal Pijn Syndroom

Myofascial pijn syndroom (MPS) is een veel voorkomende, vaak over het hoofd geziene en slecht begrepen oorzaak van musculoskeletale pijn. De uitleg hieronder is een vertaling van een publicatie van Tim Sawyer, fysiotherapeut verbonden aan het National Center for Pelvic Pain Research in Californie. Hij is verantwoordelijk voor het fysiotherapeutische gedeelte van het Wise-Anderson protocol.

Patienten die MPS  hebben klagen doorgaans over persisterende pijn, verminderde mobiliteit, stijfheid, zwakte, vermoeidheid en soms ook autonome verschijnselen. De intensiteit van de klachten varieert van mild tot hevige soms ook branderige pijn. De pijn kan periodiek voorkomen of continu aanwezig zijn. Myofasciale pijn  wordt regelmatig verward met bursitis (slijmbeurs ontsteking), tendinitis (peesontsteking), gewrichtsontsteking, chronische pijn en met orgaanklachten.

MPS patienten kenmerken zich door de aanwezigheid van overgevoelige pijnlijke punten, triggerpoints (Trps) in 1 of meerdere spieren en of in de fascie (spieromhulling).  Trps kunnen actief of latent aanwezig zijn. Een actief triggerpoint genereert spontaan pijn in rust of tijdens bewegen. Een latent triggerpoint veroorzaakt geen spontanepijn maar is pijnlijk bij aanraking (druk op het punt).

Triggerpoints kunnen zich jaren na een letsel latent manifesteren in spier of fascieweefsel. Ze veroorzaken mogelijk wat lichte bewegingsbeperking of snellere vermoeidheid in de spier. Maar als er een overbelasting of letsel in het zelfde segment voordoet kan dit tot extreme reacties leiden. Een relatief klein incident kan dan ernstige pijnklachten veroorzaken, oedeem en bewegingsbeperking. Ook kunnen er symptomen optreden als vaak moeten plassen, plotseling heel nodig moeten plassen, een vol gevoel in het rectum.  Latente Trps  kunnen ook actief worden door hitte of koude of door langdurig rillen.  Trps kunnen ook ontstaan door dagelijkse microtrauma’s veroorzaakt door steeds terugkerende activiteit waardoor er geleidelijk overbelasting ontstaat. Dit geldt ook voor het niet juist belasten van de spieren door een verkeerde houding of verminderde stabiliteit waardoor compensatie ontstaat.

Vaak ontstaat MPS acuut. Meestal ontstaat een acuut triggerpoint door een letsel aan de spier terwijl deze in verlengde toestand is. Bv rugpijn door  verkeerd tillen of reiken. Verrekte kuitspieren na sprinegen of sporten.

Triggerpoints kunnen ook ontstaan door een of  meer ondergenoemde factoren:
1.  Mechanische spanning of overbelasting in spieren
2.  Verkeerde voeding
3.  Metabole en endocriene disbalans
4.  Fysiologische factoren die herstel belemmeren
5.  Chronische virale of bacteriele infecties
6.  Chronische vermoeidheid, slecht slapen, stress, angst en zorgen of verdriet.

Het diagnosticeren van deze klachten vraagt tijd.  Het is belangrijk de klacht goed uit te vragen in detail. Om welke pijn gaat het, waar  bevindt de pijn zich. Wat spelt er allemaal mee bij de klachten. Dus ook de persoonlijke en omgevings factoren zijn erg belangrijk.

Er vindt een uitgebreid lichamelijk onderzoek plaats waarbij houding, beweging, orthopedisch en neurologisch onderzoek wordt gedaan. Het volledige spieronderzoek naar triggerpoints is bij het onderzoek naar MPS misschien wel het aller belangrijkste onderdeel. Dit moet worden uitgevoerd door een behandelaar die getraind is in triggerpointbehandeling en die de uitstralende pijngebieden kan herkennen en weet waar gezocht moet worden naar het bijbehorende triggerpoint.

Als blijkt dat er inderdaad sprake is van een myofasciaal pijnsyndroom dan kan dat behandeld worden door een of een combinatie van volgende interventies: medische interventies, fysiotherapie, psychotherapie. Ook is een huiswerkprogramma essentieel bij het succesvol behandelen van deze klachten. Dit vraagt stretches en het zelf behandelen van de triggerpoints, stressreductie door ontspanningsoefeningen. Fitness en cardiotraining zijn belangrijk om het weefsel in goede conditie te brengen zodat het wat meer kan hebben.
1.  Huidrollen en het inactiveren van triggerpoints
2.  Gewrichtsmobilisatie
3.  PNF technieken
4.  Hold-relax technieken
5.  Coldspray en stretching
6.  Houdingscorrectie
7.  Uitleg aan de patient en zijn/haar omgeving over de klachten en het belang van zelfmanagement.
8.  Paradoxical relaxation (see Headache in the Pelvis)
9.  Multidisciplinair overleg

Conclusie:
Vroegtijdige behandeling is de sleutel naar succes waar het gaat om myofasciale pijn. Goed overleg en korte lijnen met de betrokken behandelaars zorgt voor eenduidige informatie aan de patient.

Myofasciale triggerpoints komen vaak voor.  Medische professionals die kennis en ervaring hebben in deze specifieke klachten kunnen van grote waarde zijn voor patienten die lijden aan MPS.


References:
Sola,  A.E. & Bonica. 3.3 Myofascial Pain Syndromes
Travell & Simons.  Myofacial Pain & Dysfunction.
Simons, D. G.  Symptomatology and Clinical Pathophysiology of Myofascial Pain.

Article written by Tim Sawyer, PT.

Sawyer Physical Therapy +1(408) 237-7365